در اصطلاح طراحی تجربه کاربر، به این گونه کلک ها برای فریب کاربران، «الگوهای تاریک» (Dark Patten) می گویند.
از زمان تیک نصب برنامه های ناخواسته در نصب نرم افزارها تا رسانه های اجتماعی، این حقه های پلید را به وفور دیده ایم، اما کمتر کسی نام شان را می داند یا در موردشان صحبت می کند! در این مطلب قصد داریم تعدادی از مرسوم ترین این الگوهای سیاه را با هم مرور کنیم.
سؤالات انحرافی
با شنیدن عبارت سؤالات انحرافی (Trick Questions)، احتمالا خاطرات ناخوش کنکور و امتحانات زمان تحصیل برایتان زنده شد! ماجرای سؤالات انحرافی در وب سایت ها هم چیزی در همان مایه هاست.
در قسمت پایانی فرم های اینترنتی، معمولا عبارت هایی برای تایید یا رد توسط کاربر مشاهده می شود که به موافقت با شرایط استفاده از سرویس، دریافت ایمیل های بازاریابی و چیزهایی از این قبیل اختصاص دارد.
الگوی سؤالات انحرافی در این مرحله توسط برخی طراحان به کار گرفته می شود. مثلا دو گزینه برای تیک زدن هست، در توضیح اولی نوشته شده: «برای من پیام های سایت های متفرقه را ارسال کنید» و دومی «من مایل به دریافت ایمیل های تخفیف نیستم» را نمایش می دهد.
این دو گزینه در کنار هم ذهن کاربر را مشوش می کند و بدون خواندن دقیق آنها، احتمال این که او تیکی را ناخواسته بگذارد یا نگذارد بسیار بالاست! طبق آمار سایت nngroup، تنها 20 درصد محتوای وب سایت ها توسط کاربران خوانده می شود و ترفند سؤالات انحرافی هم بر این اساس به گونه ای طراحی شده که در نگاه نخست کاربر را به اشتباه بیندازد؛ به خصوص آن که این گزینه ها اغلب بعد از فرم قرار دارند و کاربر دیگر حوصله خواندن کامل جملات را ندارد.
سئو
آیا برای شما هم پیش آمده که حین استفاده از رابط کاربری یک نرم افزار متوجه شوید طراحی آن عمدا به گونه ای است که شما را به کار خاصی که نمی خواهید سوق دهد؟ اجبار بر کلیک روی تبلیغات، خرید های اضافی، ثبت نام ایمیلی پیش فرض و... مواردی آشنا هستند، نه؟